ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਰਥਿਕ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਚੂਨ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ 4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ‘ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ 31 ਮਾਰਚ, 2031 ਤੱਕ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 25 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਟੀਚੇ ਲਈ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸੀਮਾ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਸੀਮਾ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨੀਤੀ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਢਾਂਚਾ
ਆਰਥਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਐਕਟ, 1934 ਦੀ ਧਾਰਾ 45ZA ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2016 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਇਸ 4% ਟੀਚੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ MPC ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ RBI ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ (MPC) ਕੋਲ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਗਵਰਨਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇਹ ਛੇ ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ 4% ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਰੱਖਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੈਪੋ ਦਰ) ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਤਿਮਾਹੀਆਂ ਲਈ 2-6% ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ RBI ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਮੌਜੂਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ
ਇਹ ਐਲਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੱਕ, ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (CPI) ਮਹਿੰਗਾਈ 3.21% ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਟੀਚਾ ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 3.37% ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 3.02% ਸੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟਮਾਟਰ, ਮਟਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਗੋਭੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਖੇਤਰੀ ਰੁਝਾਨ
ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਕੇਰਲ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧਮ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ 4% ਦਾ ਸਥਿਰ ਟੀਚਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਕੜੇ (ਮਾਰਚ 2026 ਲਈ) 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ।
